Kháng sinh là nhóm thuốc thiết yếu trong dự phòng và điều trị nhiễm khuẩn bằng cách tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh không đúng cách hoặc không cần thiết đang là nguyên nhân chính gây đề kháng kháng sinh – mối đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng. Hãy cùng tìm hiểu thêm về nhóm thuốc này để có thể hiểu và giúp bạn bảo vệ sức khỏe tốt hơn.
1. Vì sao Bác sĩ không kê kháng sinh cho tôi?
Không phải tất cả các bệnh nhiễm trùng đều được chữa khỏi bằng thuốc kháng sinh. Bởi vì ngoài vi khuẩn, còn có vi-rút và nấm cũng có thể gây ra bệnh nhiễm trùng – mỗi tác nhân gây bệnh lại cần dùng thuốc khác nhau.
Trên thực tế, phần lớn các bệnh thường gặp khiến chúng ta cảm thấy không khỏe là do virus gây ra, ví dụ như:
– Cúm mùa
– Cảm lạnh thông thường
– Hầu hết các trường hợp ho và viêm họng
– Nhiều bệnh tiêu chảy, đau bụng do siêu vi
– Nhiễm trùng tai (thường gặp ở trẻ nhỏ)
– Ngay cả các triệu chứng nặng hơn như viêm phổi nhẹ, ho kéo dài, cảm sốt nhiều ngày – phần lớn cũng là do virus.
Với nhiều ca bệnh, không thể xác định ngay nguyên nhân là do vi khuẩn hay virus chỉ bằng khám thông thường. Bác sĩ có thể cần làm thêm các xét nghiệm (như xét nghiệm máu hoặc đàm), điều này nhằm đảm bảo việc sử dụng thuốc hiệu quả và hạn chế tình trạng đề kháng kháng sinh.
2. Đề kháng kháng sinh là gì?
Đề kháng kháng sinh không có nghĩa là cơ thể bạn bị kháng thuốc, mà là vi khuẩn đã phát triển khả năng chống lại các loại kháng sinh được dùng để tiêu diệt chúng. Khi vi khuẩn kháng thuốc, kháng sinh sẽ không còn hiệu quả và vi khuẩn tiếp tục sinh sôi trong cơ thể. Trong những trường hợp nghiêm trọng, một số vi khuẩn hiện đang trở nên kháng với tất cả các loại kháng sinh.
Lạm dụng kháng sinh, sử dụng kháng sinh không đúng cách là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng này. Hậu quả có thể kể đến là:
– Nhiều bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng sẽ trở nên rất khó hoặc không thể điều trị
– Các ca phẫu thuật sẽ nguy hiểm hơn rất nhiều
– Vết thương nhỏ cũng có thể gây nhiễm trùng nghiêm trọng
– Những bệnh nhẹ có thể điều trị bằng kháng sinh sẽ trở nên khó chữa và nguy hiểm hơn.
==> Xem thêm: TÁC DỤNG PHỤ CỦA CORTICOSTEROID
3. Nguyên tắc sử dụng kháng sinh:
Để đảm bảo an toàn, bạn cần tuân thủ các nguyên tắc sau khi sử dụng kháng sinh:
– Chỉ nên dùng thuốc kháng sinh khi có chỉ định của Bác sĩ.
– Nếu bạn thực sự cần dùng thuốc kháng sinh, hãy tuân thủ hướng dẫn trên toa – dùng đúng liều – đúng thời gian – đủ liệu trình. Không ngưng sử dụng thuốc ngay cả khi bạn cảm thấy khỏe hơn sau vài liều đầu tiên.
– Không chia sẻ thuốc của bạn với người khác, kể cả khi họ có các triệu chứng giống bạn.
4. Tác dụng phụ có thể gặp khi dùng kháng sinh
– Một số tác dụng phụ thường gặp khi sử dụng kháng sinh như: nổi mẩn đỏ, phát ban, buồn nôn, tiêu chảy, chóng mặt….
– Một số trường hợp nặng hơn có thể kể đến:
o Phản ứng dị ứng nghiêm trọng, đe dọa đến tính mạng
o Tương tác với các loại thuốc khác mà bạn đang sử dụng
o Nhiễm khuẩn do vi khuẩn kháng thuốc, bao gồm cả Clostridium difficile (C. diff) – một loại vi khuẩn gây tiêu chảy nặng và viêm ruột, thường gặp sau khi dùng kháng sinh dài ngày.
Khi gặp các tác dụng phụ trên, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn và hỗ trợ xử lý kịp thời, giảm thiểu tác dụng không mong muốn và tránh các biến chứng nghiêm trọng hơn.
==> Xem thêm: Hiểu đúng về Rối loạn Điện giải – Nguyên nhân và Biện pháp Phòng ngừa
***Lưu ý quan trọng***
– Không nên tự ý ngưng thuốc hoặc đổi sang loại kháng sinh khác mà không có chỉ định chuyên môn.
– Hãy ghi nhớ các triệu chứng bất thường xảy ra sau khi dùng thuốc để cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ.
– Trong trường hợp có biểu hiện dị ứng nghiêm trọng như: khó thở, sưng môi/mặt, nổi mề đay toàn thân – cần đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.
Kháng sinh là “trợ thủ” đắc lực trong điều trị nhiều bệnh nhiễm khuẩn, nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng cách – đúng lúc – đúng đối tượng. Vì vậy, nếu nghi ngờ có tình trạng nhiễm trùng bạn nên đến khám và nhận tư vấn từ bác sĩ thay vì tự mua thuốc. Việc dùng thuốc đúng không chỉ giúp bạn nhanh hồi phục mà còn góp phần bảo vệ kháng sinh – để thuốc vẫn còn hiệu quả cho chính bạn và mọi người trong tương lai.
Nếu bạn còn băn khoăn hay cần tư vấn thêm, đội ngũ bác sĩ – dược sĩ của chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn một cách tận tình và khoa học.
Tư vấn chuyên môn bài viết: DS Trần Thị Cẩm Thu
Nội dung và hình ảnh thuộc về bản quyền của Hệ Thống Y Khoa Hồng Anh. Cấm sao chép dưới mọi hình thức trừ khi có sự đồng ý của Hệ Thống Y Khoa Hồng Anh.
__________________________
Nguồn tham khảo:
- BMJ Best Practice: Antibiotics: what you need to know
- CDC: Antibiotic Prescribing and Use: https://www.cdc.gov/antibiotic-use/communication-resources/index.html
- National Foundation for Infectious Diseases: https://www.nfid.org/7-key-facts-you-should-know-about-antibiotics/